TEMATY NA USTNĄ CZĘŚĆ EGZAMINU MATURALNEGO

Z JĘZYKA POLSKIEGO

MATURA 2013

 


I. LITERATURA
1. Artysta jako bohater literacki. Omów na wybranych przykładach.
2. Biblia jako źródło wzorców osobowych. Omów wybrane postacie i wskaż nawiązania do nich w literaturze późniejszych epok.
3. Biblijny topos człowieka wędrowca i jego kontynuacje w literaturze
4. Bohater poszukujący w literaturze. Rozważ w oparciu o przykłady z różnych epok literackich.
5. Bohater romantyczny i jego spadkobiercy. Omów zagadnienie na wybranych przykładach.
6. Brzydota jako kategoria estetyczna. Omów temat, odwołując się do analizy wybranych przykładów literackich różnych epok.
7. Bunt i bohater zbuntowany. Omów, analizując wybrane przykłady.
8. Bunt i pokora jako sposoby zachowań człowieka wobec Boga. Scharakteryzuj je, odwołując się do wybranych utworów.
9. Człowiek w sytuacji wyboru. Omów to zagadnienie na kontrastowo wybranych sytuacjach z biografii bohaterów literackich różnych epok.
10. Człowiek w sytuacji zagrożenia. Przedstaw różne zachowania bohaterów literackich na podstawie utworów.
11. Dandyzm – styl życia czy gra pozorów? Omów zagadnienie, odwołując się do analizy wybranych przykładów literackich.
12. Deformacja świata przedstawionego w literaturze. Omów temat na podstawie wybranych utworów z różnych epok.
13. Dekadencja, afirmacja, ironia – postawy wobec życia, które znalazły odbicie w literaturze. Omów temat, odwołując się do wybranych przykładów.
14. Dialog twórców z filozofami. Omów zagadnienie na podstawie wybranych dzieł.
15. Dobro i zło w ujęciu różnych autorów literatury. Omów na wybranych przykładach.
16. Dokument i parabola jako dwa sposoby mówienia o współczesności. Omów zagadnienie odwołując się do wybranych utworów literackich różnych epok.
17. Duchy, mary i upiory w utworach A. Mickiewicza. Omów problem na wybranych przykładach.
18. Duma i poczucie wielkości. Przedstaw wpływ tego zjawiska na biografie bohaterów literatury różnych epok.
19. Dworek szlachecki jako przestrzeń życia. Przedstaw zagadnienie, odnosząc się do wybranych utworów.
20. Dziedzictwo antyku źródłem inspiracji następnych pokoleń twórców. Przedstaw na wybranych przykładach literackich.
21. Ekspiacja (odkupienie win) jako droga powrotu do człowieczeństwa. Omów na wybranych przykładach.
22. Eros i Tanatos – związek miłości i śmierci w literaturze polskiej i powszechnej. Wskaż funkcje tych motywów w wybranych utworach literackich.
23. Funkcja techniki retrospektywnej w literaturze. Omów na wybranych przykładach.
24. Funkcje satyry. Omów na wybranych przykładach z literatury różnych epok.
25. Groteska jako metoda kreowania rzeczywistości. Omów problem, na przykładzie wybranych utworów literackich.
26. Holocaust w literaturze polskiej. Przedstaw temat, odwołując się do wybranych utworów literackich.
27. Idealiści i marzyciele w literaturze polskiej. Scharakteryzuj sposoby kreowania takich bohaterów w utworach z różnych epok.
28. Ideały rycerskie w literaturze powszechnej. Omów temat na podstawie wybranych utworów.
29. Inspiracje motywami ludowymi w twórczości pisarzy różnych epok. Omów temat na wybranych przykładach.
30. Demaskatorzy mitów o Polsce i Polakach. Omów na przykładach wybranych tekstów.
31. Kodeks moralny wybranych bohaterów literackich. Porównaj, odwołując się do przykładów z literatury polskiej i obcej.
32. Koniec i początek – biblijne i literackie wizje stworzenia i zagłady świata.
33. Kreacja głównego bohatera w literaturze fantasy. Omów temat na wybranych przykładach.
34. Kryzysy światopoglądowe bohaterów literackich. Omów na wybranych przykładach.
35. Literackie obrazy rewolucji. Przedstaw różne wersje tego motywu w wybranych utworach z różnych epok.
36. Literackie portrety kobiet. Przedstaw je, odnosząc się do wybranych tekstów.
37. Literackie portrety ojców i synów. Na wybranych przykładach przedstaw sposoby ujęcia tego motywu.
38. Literackie portrety par małżeńskich. Przedstaw problem, odwołując się do znanych tekstów kultury.
39. Literackie powroty do „kraju lat dziecinnych”. Przedstaw różne ujęcia tematu, odwołując się do wybranych utworów XIX i XX wieku.
40. Literackie reinterpretacje motywów biblijnych. Omów przejawy i cele tego zjawiska na wybranych przykładach.
41. Literatura faktu jako ważny dokument przeżyć współczesnego człowieka. Omów zagadnienie na podstawie analizy wybranych dzieł.
42. Literatura wobec historii. Porównaj relacje faktograficzne i zabiegi beletrystyczne w wybranych dziełach literackich.
43. Małe ojczyzny w literaturze. Omów zagadnienie na wybranym materiale literackim.
44. Martyrologia powstańców warszawskich. Omów zagadnienie na podstawie wybranych utworów literackich.
45. Marzenia człowieka o nieśmiertelności. Porównaj realizację motywu na wybranych przykładach.
46. Marzyciele i fantaści w utworach literackich z różnych epok. Przedstaw na wybranych przykładach sposoby kreowania i funkcje literackich portretów
47. Metamorfoza bohatera i jej sens w literaturze. Omów na przykładach wybranych utworów z różnych epok.
48. Między uczuciem a obowiązkiem. Zaprezentuj dylematy wybranych bohaterów literackich.
49. Mit ikaryjski w literaturze. Na wybranych przykładach przedstaw różnorodność interpretacyjną mitu o Ikarze.
50. Motto jako klucz do interpretacji dzieła literackiego. Omów temat na wybranych przykładach.
51. Motyw apokalipsy w literaturze polskiej różnych epok. Omów funkcjonowanie motywu w wybranych utworach.
52. Motyw Arkadii w literaturze. Omów zagadnienie w oparciu o dowolnie wybrane przykłady.
53. Motyw domu w literaturze. Omów różne jego wersje w wybranych utworach literackich.
54. Motyw pokory w Biblii i wybranych utworach literackich. Przedstaw i omów jego funkcjonowanie.
55. Motyw pożegnania w literaturze. Omów różne jego funkcje w wybranych utworach.
56. Motyw przemijania w literaturze. Omów zagadnienie na wybranym materiale literackim.
57. Motyw spotkania w literaturze. Omów różne jego funkcje w wybranych utworach.
58. Motyw tańca w literaturze. Przedstaw jego funkcje w wybranych utworach.
59. Motyw vanitas w Biblii i literaturze późniejszych epok. Omów zagadnienie na wybranych przykładach.
60. Motywy oniryczne w literaturze polskiej. Omów wykorzystanie motywu snu w wybranych dziełach literackich.
61. Na podstawie wybranych utworów przedstaw koncepcje tragizmu i ich wymiar dramaturgiczny w teatrze.
62. Na podstawie wybranych utworów z różnych epok omów funkcje ironii w literaturze.
63. Naturalistyczne wizje losu biedaka. Zaprezentuj zagadnienie na wybranych przykładach.
64. Obraz miasta w literaturze. Omów temat w oparciu o celowo wybrane utwory.
65. Obraz Warszawy w literaturze. Porównaj różne realizacje tego motywu w wybranych utworach.
66. Obraz zaświatów w literaturze. Przedstaw i zinterpretuj na przykładach utworów z różnych epok.
67. Obrzędy i zwyczaje ludowe w literaturze – omów sposoby ich przedstawiania i funkcje w wybranych utworach.
68. Od herosa do pantoflarza – różnorodne portrety mężczyzn w literaturze. Przedstaw temat na podstawie analizy wybranych utworów.
69. Odwołując się do wybranych przykładów, omów funkcjonowanie motywu rodziny w literaturze polskiej.
70. Odwołując się do wybranych przykładów, porównaj literackie portrety Sarmatów w twórczości wybranych autorów.
71. Omów, na wybranych przykładach z różnych epok literackich, jakie funkcje pełnią pamiętniki i dzienniki w literaturze polskiej.
72. Pisarze i poeci związani z Lublinem. Omów lubelskie wątki biograficzne wybranych pisarzy oraz utwory poświęcone Lublinowi.
73. Poezja kapłańska. Scharakteryzuj ten nurt literatury, odwołując się do wybranych przykładów.
74. Pojęcie mądrości i mędrca. Porównaj na podstawie wybranych przykładów, jak motyw ten ujmowała literatura różnych epok.
75. Polacy w satyrze i karykaturze literackiej. Porównaj różne sposoby portretowania. Omów zagadnienie na wybranych przykładach.
76. Polemiki, spory, prowokacje – starcia pokoleń literackich. Omów na przykładach wybranych utworów.
77. Porównaj funkcjonowanie motywu walki o niepodległość w wybranych utworach literackich.
78. Porównaj literackie portrety mieszczan obecne w literaturze różnych epok.
79. Porównaj odmiany i funkcje komizmu w wybranych utworach literatury polskiej i obcej różnych epok.
80. Porównaj sposoby funkcjonowania etosu rycerskiego w wybranych utworach literackich różnych epok.
81. Portret matki w literaturze. Omów zagadnienie na celowo wybranych przykładach.
82. Portret ojca w literaturze. Omów zagadnienie na celowo wybranych przykładach.
83. Portrety Żydów w literaturze. Omów różnorodność ujęcia postaci w wybranych dziełach.
84. Postawa franciszkańska w literaturze na przestrzeni epok. Przedstaw na wybranych przykładach.
85. Postawy Polaków wobec zagłady. Omów temat na podstawie wybranych utworów.
86. Powinności obywatela wobec państwa. Omów temat na podstawie wybranych utworów z różnych epok.
87. Powroty do lat dzieciństwa, omów zagadnienie analizując funkcje tego motywu w wybranych utworach literackich.
88. Praca – obowiązek czy konieczność? – źródło satysfakcji czy udręki? Odwołując się do wybranych przykładów, omów różne ujęcia tego tematu.
89. Problem władzy i jej wpływu na osobowość i postępowanie człowieka. Omów na podstawie wybranych dzieł literackich.
90. Przenikanie się świata nadprzyrodzonego z realnym w dramacie. Przedstaw funkcje tego zabiegu artystycznego, analizując wybrane przykłady.
91. Przyjaciel i przyjaźń jako motyw literacki. Przedstaw jego funkcjonowanie w wybranych utworach literackich.
92. Przyroda, pejzaż jako tworzywo literackie. Przedstaw opisy krajobrazu i ich funkcje w dowolnie wybranych utworach literackich.
93. Realizm i symbolizm – dwie konwencje kreowania świata przedstawionego w literaturze. Omów na wybranych przykładach.
94. Relacje między człowiekiem a Bogiem w literaturze. Omów problem, odnosząc się do wybranych tekstów literackich.
95. Rola lektur w kształtowaniu charakterów postaci literackich. Przedstaw na wybranych przykładach.
96. Rola poety i poezji w różnych epokach literackich. Omów temat na podstawie wybranych utworów.
97. Rola satyry, bajki, komedii w powszechnej edukacji narodowej. Przedstaw na wybranych przykładach z literatury polskiej.
98. Rozstanie bliskich sobie osób. Porównaj funkcjonowanie tego motywu w wybranych utworach różnych epok.
99. Rozważ, w jaki sposób literatura ujmuje temat młodości człowieka. Omów zagadnienie odwołując się do analizy wybranych utworów.
100. Różne koncepcje patriotyzmu. Przedstaw je na wybranych przykładach z literatury.
101. Różne obrazy wsi polskiej w literaturze. Zanalizuj wybrane przykłady.
102. Różne wizerunki dziecka w literaturze. Przedstaw problem, odwołując się do wybranych tekstów literackich.
103. Różne wymiary katastrofizmu w literaturze. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych przykładów z różnych epok.
104. Sacrum w literaturze. Porównaj różne wersje tego motywu w wybranych utworach.
105. Samotność… Odwołując się do wybranych tekstów literackich, porównaj sposób funkcjonowania tego motywu.
106. Sposoby funkcjonowania mitologii starożytnej w literaturze późniejszych epok. Omów temat, odwołując się do wybranych przykładów literackich.
107. Sposoby funkcjonowania średniowiecznych wzorów parenetycznych w późniejszych epokach literackich. Omów na wybranych przykładach.
108. Spowiedź bohatera literackiego. Omów na wybranych przykładach z różnych epok.
109. Symbolizm w liryce, epice i dramacie. Zinterpretuj funkcje symboli w wybranych utworach.
110. Symbolizm, impresjonizm i naturalizm jako literackie sposoby mówienia o świecie. Omów na podstawie wybranych dzieł literackich.
111. Świat odwróconego dekalogu. Omów temat, odwołując się do literatury wojennej i powojennej.
112. Świat widziany oczyma dziecka w literaturze polskiej. Omów zagadnienie odwołując się do wybranych utworów.
113. Tradycja eposu w literaturze polskiej i obcej. Omów na podstawie wybranych utworów.
114. Tułacz, wędrowiec – poeta. Porównaj te kreacje w wybranych utworach literackich.
115. Twórcza i destrukcyjna siła miłości w życiu bohaterów literackich. Omów na wybranych przykładach.
116. Tytuł jako klucz do interpretacji utworu. Wykaż związek tytułu z ideą wybranych przez Ciebie utworów.
117. Walka o formę. Odwołując się do wybranych przykładów, przedstaw awangardowe poszukiwania narracji w polskiej prozie.
118. Wpływ domu rodzinnego i rodziny na kształtowanie się postawy moralnej bohaterów literackich. Omów na wybranych przykładach.
119. Wpływ totalitaryzmu na istotę ludzką. Przedstaw temat, omawiając wybrane utwory z literatury polskiej i obcej.
120. Wpływ wojny na psychikę człowieka. Omów zagadnienie, odwołując się do wybranych utworów literackich.
121. Najciekawsze potrawy w literaturze. Omów funkcjonowanie tego tematu na wybranych przykładach literackich.
II. ZWIĄZKI LITERATURY Z INNYMI DZIEDZINAMI SZTUKI
122. Artystyczne interpretacje historii w literaturze i malarstwie. Omów na wybranych przykładach.
123. Autoportret malarski a wizerunek artysty w literaturze. Porównaj dzieła z wybranych przez Ciebie epok.
124. Bohater literacki a jego filmowa kreacja. Przedstaw zagadnienie na wybranych przykładach.
125. Dzieła literackie i ich filmowe adaptacje. Zanalizuj wybrane przykłady.
126. Ekspresjonizm w literaturze i sztuce. Omów cechy tego kierunku artystycznego na wybranych przykładach.
127. Estetyka brzydoty i jej funkcja w różnych tekstach kultury. Omów na wybranych przykładach.
128. Fascynacja nowoczesnością w literaturze i sztuce. Przedstaw temat analizując wybrane przykłady.
129. Folklor jako inspiracja twórcza malarzy i pisarzy. Przedstaw zagadnienie na wybranych przykładach.
130. Groteska jako kategoria estetyczna w literaturze i malarstwie. Porównaj jej realizacje w wybranych dziełach.
131. Groza w literaturze i filmie. Omów na wybranych przykładach.
132. Inspiracje antyczne w kulturze. Scharakteryzuj je, analizując wybrane dzieła literackie i inne (np. malarskie, rzeźbiarskie, architektoniczne).
133. Katastroficzne wizje i obrazy zagłady w dziełach literackich i filmowych. Zanalizuj celowo wybrane przykłady.
134. Kicz w literaturze i sztuce. Przedstaw problem na wybranych przykładach.
135. Kobieta demoniczna w wybranych tekstach kultury różnych epok. Omów problem, odwołując się do wybranych dzieł literatury i sztuki.
136. Kobiety w literaturze i sztuce. Omów na wybranych przykładach, poddając analizie sposób ich kreacji.
137. Koncepcje piękna w literaturze, malarstwie i architekturze. Zanalizuj celowo wybrane dzieła.
138. Koniec i początek – wizja stworzenia świata i jego zagłady w literaturze, malarstwie. Omów problem, analizując właściwe przykłady.
139. Kostium historyczny i jego funkcja w literaturze i innych dziedzinach sztuki. Omów sposoby i cele jego wykorzystania w wybranych dziełach.
140. Kreacje głównego bohatera w literaturze fantasy a jego ujęcia filmowe. Omów na wybranych przykładach.
141. Literacka i filmowa wizja PRL-u – analiza i interpretacja wybranych tekstów kultury.
142. Literackie i filmowe wizje Litwy. Zanalizuj w oparciu o wybrane przykłady.
143. Literackie i filmowe wizje przyszłości. Omów na wybranych przykładach.
144. Literackie i malarskie obrazy ważnych wydarzeń historycznych. Omów na wybranych przykładach
145. Literackie i malarskie wyobrażenia Marii i Chrystusa. Omów na wybranych przykładach.
146. Malarstwo, rzeźba i architektura jako inspiracje dla literatury. Omów temat analizując celowo dobrane utwory.
147. Motyw cierpienia narodu w literaturze i sztuce polskiej. Omów temat na dowolnie wybranych przykładach
148. Motyw matki cierpiącej w literaturze i sztuce. Przedstaw i oceń różne sposoby jego kreowania na podstawie wybranych przykładów.
149. Motyw nocy w literaturze i w malarstwie. Omów zagadnienie na wybranych przykładach.
150. Motyw ogrodu w literaturze, malarstwie i filmie. Porównaj sposoby kreowania i funkcje tego motywu w wybranych tekstach kultury.
151. Motyw vanitas w Biblii i sztuce późniejszych epok Omów zagadnienie na wybranych przykładach literackich.
152. Motywy maryjne w literaturze sztuce. Omów temat w oparciu o dowolnie wybrane przykłady.
153. Na wybranych przykładach przedstaw literackie i plastyczne kreacje Boga.
154. Na wybranych przykładach przedstaw różnorodne ujęcia motywu pożegnania w literaturze i sztuce.
155. Na wybranych przykładach zaprezentuj plastyczne i literackie przedstawienia Arkadii.
156. Obraz getta warszawskiego w polskiej literaturze i filmie. Odwołując się do wybranych przykładów porównaj sposoby ukazywania zagłady oraz moralną i poznawczą wartość utworów.
157. Obrazy miasta jako przestrzeni życiowej. Analiza porównawcza wybranych dzieł literackich i innych (np. malarskich, filmowych).
158. Pejzaż jako temat literacki i malarski. Rozwiń na wybranych przykładach.
159. Porównaj literackie i malarskie wizje powstania styczniowego w literaturze i sztuce.
160. Porównaj obraz dziecka w wybranych dziełach literackich i malarskich.
161. Portret szlachcica Sarmaty w malarstwie i literaturze. Rozwiń problem, odwołując się do wybranych przykładów.
162. Portrety matki i motyw macierzyństwa w literaturze i sztuce. Omów na wybranych przykładach.
163. Portrety wielkich postaci historycznych. Omów temat odwołując się do dzieł literackich i malarskich.
164. Przedstaw funkcję groteski jako literackiego i malarskiego sposobu wyrazu na podstawie wybranych tekstów kultury.
165. Przedstaw na podstawie wybranych przykładów ważne momenty dziejów narodowych w ujęciu literackim i malarskim, jako realizację twórczości „ku pokrzepieniu serc”.
166. Przedstaw różne sposoby przejawiania się tej samej konwencji w malarstwie i literaturze wybranych epok.
167. Przyroda jako inspiracja literacka i malarska. Omów na wybranych przykładach.
168. Różne oblicza rewolucji w literaturze i innych sztukach (malarstwie, filmie). Analiza porównawcza dzieł.
169. Różne ujęcia motywu Sądu Ostatecznego w literaturze i sztuce. Przeanalizuj wybrane dzieła.
170. Różnorodne ujęcia motywu danse macabre w literaturze i sztuce. Przedstaw na wybranych przykładach.
171. Sposoby przedstawiania dzieci w literaturze i malarstwie. Omów, odnosząc się do wybranych przykładów.
172. Symbol jako środek wyrazu w literaturze i malarstwie – na wybranych przykładach omów jego funkcjonowanie.
173. Totalitaryzm w literaturze, filmie i malarstwie. Przedstaw i porównaj sposoby jego kreacji w wybranych tekstach kultury.
174. Sposób funkcjonowania motywu gór w literaturze i sztuce. Omów na wybranych przykładach.
III. JĘZYK
175. Dokonaj analizy językowej i kulturowej przysłów polskich, wybierając przysłowia o określonej tematyce.
176. Analizując zgromadzony materiał, scharakteryzuj zapożyczenia we współczesnym języku polskim. Oceń ich zasadność.
177. Archaizacja i jej funkcje w dziełach literackich. Omów na wybranych przykładach.
178. Dokonaj analizy języka współczesnej młodzieży.
179. Eksperymenty językowe w poezji XX wieku. Omów ich funkcję na przykładzie wybranych utworów.
180. Ekspresja i impresja – analizując zgromadzony materiał językowy, określ właściwości wypowiedzi świadczące o nadawcy i odbiorcy.
181. Frazeologia biblijna i jej funkcjonowanie w polskim języku. Przedstaw temat, odwołując się do wybranego materiału językowego.
182. Frazeologia dziennikarstwa sportowego. Omów na wybranych przykładach
183. Język ezopowy w utworach literackich. Omów charakter i funkcję zjawiska w wybranych utworach literackich.
184. Język jako instrument walki o władzę. Zanalizuj wybrane materiały wyborcze.
185. Język mieszkańców Twojej miejscowości. Zbadaj język różnych grup pokoleniowych.
186. Język piosenek młodzieżowych. Wyjaśnij, jakie tendencje rozwojowe współczesnej polszczyzny znalazły w nim odzwierciedlenie.
187. Język prasy. Omów różne odmiany stylu publicystycznego (na konkretnych przykładach).
188. Komizm słowny i sposoby jego realizacji w wybranych utworach różnych autorów oraz epok.
189. Na podstawie tekstów różnych epok omów, jakie środki językowe stosuje się w wypowiedziach mających charakter perswazyjny.
190. Na przykładach wybranych utworów wyjaśnij funkcję neologizmów artystycznych w kreacji świata przedstawionego.
191. Odwołując się do przykładów literackich z różnych epok, scharakteryzuj typy stylizacji językowej i ich funkcje.
192. Omów rodzaje błędów językowych i mechanizmy ich powstawania na podstawie fragmentów artykułów prasowych oraz wypowiedzi telewizyjnych i radiowych.
193. Scharakteryzuj język wybranych bohaterów literackich. Uwzględnij cechy ujawniające ich przynależność środowiskową i charakter.
194. Specyfika tekstu reklamowego. Omów temat, odwołując się do wybranych przykładów.
195. Stylizacja gwarowa i jej rola w kształtowaniu obrazu rzeczywistości. Przedstaw problem na podstawie wybranego materiału językowego.